Konieczność przeprowadzenia badań, pozyskiwania dokumentacji od wielu podmiotów w łańcuchu wartości, aktualizacja i archiwizacja dokumentacji, a także nowe obowiązki związane z oceną zgodności – z takimi wyzwaniami będą musieli zmierzyć się wytwórcy opakowań działający na rynku UE w związku z wejściem w życie nowych wymogów rozporządzenia PPWR.
Co prawda obowiązek wystawienia deklaracji zgodności (Declaration of Conformity – DoC) należy do obowiązków wytwórcy opakowania już teraz, ale od 12 sierpnia 2026 r. DoC będzie musiała potwierdzać zgodność opakowania z wymaganiami art. 5 PPWR, dotyczącymi m.in. obecności substancji PFAS oraz limitów stężeń ołowiu, kadmu, rtęci i chromu (VI). Kolejne obowiązki wynikające z PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) będą wdrażane etapowo – głównie od 2030 r. lub po przyjęciu aktów wykonawczych i delegowanych. Obejmą one m.in. ocenę recyklowalności opakowań, minimalny udział recyklatu w tworzywach sztucznych, minimalizację opakowań, rozwiązania wielokrotnego użytku oraz nowe wymagania dotyczące etykietowania.
Badania i dokumentacja
Przygotowanie deklaracji zgodności zgodnie z PPWR będzie wymagało przeprowadzenia szeregu badań, analiz oraz zgromadzenia obszernej dokumentacji technicznej. Zakres wymaganych danych będzie zależał m.in. od rodzaju opakowania, zastosowanego materiału, funkcji i przeznaczenia opakowania.
Ocenie podlegać będą nie tylko kwestie bezpieczeństwa chemicznego materiałów – w tym zgodność z wymaganiami dla materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz nowe ograniczenia dotyczące PFAS – ale także właściwości fizyczne, mechaniczne i użytkowe opakowania. W praktyce konieczne może być wykazanie, że konstrukcja opakowania zapewnia odpowiednią ochronę produktu i bezpieczeństwo w całym łańcuchu dostaw, przy jednoczesnym spełnieniu wymogów minimalizacji opakowań i ograniczania pustej przestrzeni.
W zależności od rodzaju opakowania dokumentacja może obejmować także wyniki badań szczelności, odporności transportowej, barierowości czy kompatybilności z produktem. Dla opakowań kompostowalnych konieczne będzie potwierdzenie spełnienia wymagań dotyczących kompostowalności przemysłowej lub przydomowej, natomiast dla opakowań objętych obowiązkowym udziałem materiałów z recyklingu – wykazanie zawartości recyklatu PCR oraz sposobu jej weryfikacji.
– Deklaracja zgodności stanowi element systemu opartego na wykazywaniu zgodności w oparciu o dane techniczne, badania i udokumentowaną ocenę opakowania. Bez wiarygodnej dokumentacji oraz możliwości potwierdzenia spełnienia wymagań wiele założeń PPWR pozostałoby wyłącznie deklaratywnych. Jednocześnie należy podkreślić, że zakres wymaganych badań, metod oceny oraz dokumentacji będzie w kolejnych latach doprecyzowywany w aktach wykonawczych, aktach delegowanych oraz normach zharmonizowanych – wyjaśnia dr inż. Karolina Wiszumirska, dyrektor ds. innowacji Stowarzyszenia Natureef i pracownik naukowy Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.
Jak wdrożyć deklarację zgodności?
Jak wskazuje Stowarzyszenie Natureef, skupiające największych polskich producentów z branży opakowaniowej i spożywczej, dla wielu przedsiębiorstw praktyczne aspekty wdrożenia deklaracji zgodności pozostają nadal niejasne.
– Deklaracja zgodności będzie musiała być przygotowywana według określonego wzoru oraz zawierać wymagane informacje. Dokument będzie podlegał stałym aktualizacjom zgodnie z obowiązującymi przepisami. Konieczne będzie również zarządzanie kolejnymi wersjami dokumentacji oraz ich archiwizacja przez okres 5 lub 10 lat – w zależności od rodzaju opakowania. W praktyce przygotowanie deklaracji zgodności będzie często wymagało pozyskania danych od wielu podmiotów w łańcuchu wartości, w tym dostawców surowców, producentów komponentów, przetwórców i podmiotów pakujących. Dodatkowym wyzwaniem będzie konieczność sporządzania lub tłumaczenia deklaracji na język wymagany przez państwo członkowskie, w którym opakowanie jest wprowadzane do obrotu – dodaje dr inż. Karolina Wiszumirska.
Jeśli opakowanie lub produkt w opakowaniu podlegają więcej niż jednemu aktowi prawa UE wymagającemu deklaracji zgodności, co ma miejsce w przypadku opakowań do żywności, przedsiębiorca będzie zobowiązany do przygotowania jednej deklaracji obejmującej wszystkie przepisy mające zastosowanie.
Rosnące wymagania regulacyjne powodują rozwój narzędzi IT wspierających zarządzanie zgodnością. Coraz więcej rozwiązań wspiera przedsiębiorców nie tylko w tworzeniu dokumentacji, ale również w zarządzaniu całym procesem compliance – od gromadzenia danych i dokumentów, przez monitorowanie statusu zgodności, po identyfikowanie obszarów wymagających działań korygujących. Część systemów wykorzystuje również mechanizmy sztucznej inteligencji. Niezależnie jednak od stopnia automatyzacji odpowiedzialność za zgodność opakowania z wymaganiami PPWR nadal spoczywa na wytwórcy.
